Pinus Pinus

Pinus, beter bekend als den of grove den, is een geslacht van naaldbomen dat wereldwijd voorkomt in gematigde en subtropische streken. Het geslacht telt meer dan 120 soorten, variërend van compacte dwergvormen tot imposante bomen van 40 meter hoog. In Nederland zijn soorten als Pinus sylvestris (grove den) en Pinus nigra (Oostenrijkse den) inheems of al eeuwenlang ingeburgerd. Kenmerkend voor Pinus zijn de naalden die in bundels van twee, drie of vijf groeien, de dikke schors en de houtige kegels. De bomen zijn uiterst winterhard en verdragen droogte goed dankzij hun diepe penwortel. Populaire cultivars zijn de bolvormige Pinus mugo 'Mops' en de grillig groeiende Pinus sylvestris 'Watereri'. De den wordt veelzijdig ingezet: als solitair in grote tuinen, als bonsai, in heidetuinen of als windsingel. Door de groene naalden het hele jaar door biedt Pinus structuur en wintergroen.
Hoogte
5-40 m
Bloeitijd
n.v.t.
Standplaats
Volle zon
Snoeitijd
April – Mei
Winterhard
Ja

Populaire pinus

Een selectie van betrouwbare aanbieders met dagelijks bijgewerkte prijzen.

Pinus sylvestris | Grove den | 30 cm hoog | potmaat p8
Pinus sylvestris | Grove den | 30 cm hoog | potmaat p8
pijnboom
€149,95
pijnboom
pijnboom
€31,25
pijnboom
pijnboom
€224,95
pijnboom
pijnboom
€28,50
pijnboom
pijnboom
€149,95
pijnboom

Pinus planten

Pinus plant je bij voorkeur in het najaar (oktober-november) of vroege voorjaar (maart-april), wanneer de grond voldoende vochtig is maar niet bevroren. De boom heeft een zonnige plek nodig met ruimte voor de uiteindelijke breedte; reken bij grote soorten op 4-8 meter afstand tot gebouwen.

Standplaats en grond

  • Licht: volle zon, minimaal 6 uur direct zonlicht per dag voor optimale groei.
  • Grondsoort: zandgrond, leemhoudende grond of arme, schrale bodems; pH 5,5-7,0.
  • Drainage: uitstekende doorlatendheid vereist; wateroverlast leidt tot wortelrot.

Planten stap voor stap

Graaf een plantgat dat 1,5 keer zo breed en even diep is als de kluit. Meng bij zware klei wat scherp zand door de uitkomst. Plaats de kluit waterpas en vul aan met aarde, terwijl je licht aandrukt.
  • Beste plantperiode: oktober-november of maart-april, buiten vorstperioden.
  • Plantafstand: 3-8 meter afhankelijk van de eindgrootte; dwergvormen 1-2 meter.
  • Plantdiepte: bovenkant kluit gelijk met of net iets boven maaiveld.

Pinus verzorgen

Pinus is een onderhoudsvriendelijke conifeer die weinig verzorging vraagt zodra de boom is aangeslagen. De eerste twee jaar na het planten vraagt de boom extra aandacht voor water; daarna redt de diepe penwortel zich grotendeels zelf. Bemesting is zelden nodig op arme grond, waar Pinus juist goed op gedijt.

Water en bemesting

Pas geplante dennen water je wekelijks met 10-20 liter in droge perioden. Gevestigde bomen hoeven alleen bij extreme droogte water. Bemesting is optioneel en kan contraproductief werken.
  • Eerste twee jaar: wekelijks water bij droogte, daarna alleen bij langdurige droogte.
  • Indien gewenst: voorjaar lichte gift organische meststof (koeienkorrels) rond de stam.
  • Vermijd stikstofrijke kunstmest; dit bevordert zachte groei en vermindert winterhardheid.

Ziekten en overwintering

Pinus is winterhard tot -30 °C en vraagt geen bescherming. Let op schimmels als Dothistroma (naaldenval) bij vochtige zomers; verwijder aangetast materiaal. Spintmijt kan optreden bij droogte; bestrijding is zelden nodig.

Pinus snoeien

Snoeien van Pinus vraagt een andere aanpak dan bij loofhout. De boom produceert geen slapende knoppen op oud hout, dus terugsnoei tot kale takken leidt tot kale plekken die niet meer uitlopen. Snoei beperkt zich daarom tot het inkorten van jonge scheuten en het verwijderen van dood of beschadigd hout.

Wanneer snoeien

De beste periode is april tot half mei, wanneer de nieuwe kaarsen (jonge scheuten) zichtbaar zijn maar nog niet volledig uitgegroeid. Snoeien buiten het groeiseizoen leidt tot harslekkage en verzwakt de boom. Bij vormsnoei of bonsai-technieken kun je ook in juni nog voorzichtig bijsturen.

Hoe snoeien

  • Stap 1: knip nieuwe kaarsen half af met een scherpe snoeischaar als ze 5-10 cm lang zijn; dit stimuleert vertakking.
  • Stap 2: verwijder dode of naar binnen groeiende takken direct bij de stam, zonder stomp achter te laten.
  • Stap 3: zet nooit terug tot in oud, naaldloos hout; kies altijd een afsnijpunt met actieve naalden.
Bij dwergdennen volstaat licht uitdunnen van te dichte kronen. Desinfecteer gereedschap na gebruik om schimmelverspreiding te voorkomen.

Veelgestelde vragen

Wanneer is de beste tijd om Pinus te snoeien?

Snoei Pinus in april tot half mei, tijdens de groei van nieuwe kaarsen. Knip de jonge scheuten half af voordat ze volledig uitgroeien. Snoeien buiten deze periode leidt tot overmatige harslekkage en verzwakt de boom.

Hoeveel water heeft een pas geplante den nodig?

Geef een pas geplante Pinus wekelijks 10-20 liter water gedurende het eerste groeiseizoen, vooral in droge perioden. Na twee jaar heeft de boom een diepe penwortel gevormd en is bijwateren alleen nodig bij extreme droogte van meer dan vier weken.

Waarom worden de naalden bruin en vallen ze af?

Bruine naalden kunnen duiden op de schimmel Dothistroma, die vaak optreedt bij vochtig weer. Ook natuurlijke naaldval van oudere naalden (na 2-5 jaar) is normaal. Verwijder aangetast materiaal en zorg voor goede luchtstroom door de kroon bij aanhoudende problemen.

Kan Pinus in een pot op het terras?

Dwergsoorten als Pinus mugo 'Mops' of Pinus parviflora gedijen goed in grote potten van minimaal 60 liter. Gebruik goed doorlatend substraat en zorg voor vorstbestendige potten. Water regelmatig, want potgrond droogt sneller uit dan tuingrond.

Moet ik mijn den bemesten?

Bemesting is voor Pinus zelden nodig; de boom gedijt juist goed op arme grond. Op zeer schrale zandgrond mag je in het voorjaar een lichte gift organische mest geven, maar vermijd stikstofrijke kunstmest die de winterhardheid vermindert.

Hoe vermeerder ik Pinus?

Pinus vermeerder je via zaad uit rijpe kegels of via enten van cultivars op zaailingen. Zaad heeft 4-8 weken koude stratificatie nodig. Stekken lukken zelden bij Pinus. Voor hobbyisten is aanschaf van jonge planten het meest praktisch.

Is Pinus winterhard in Nederland?

Alle gangbare Pinus-soorten zijn volledig winterhard in Nederland en verdragen vorst tot -25 à -30 °C zonder problemen. Jonge aanplant beschermen tegen uitdrogende oostenwind in de winter kan nuttig zijn, maar winterbedekking is onnodig.